اثولوجیا (ترجمه عربی ابن ناعمۀ حمصی، از تاسوعات تا فلوطین)
واژه اثولوجیا، معرّب تئولوگیای یونانی است و به معنای خداشناسی؛ و موضوع آن نه خداشناسی به معنای اخص کلمه، بلکه همان چیزی است که معنای فلسفه به طور کلی از آن مراد می گردد.
کتاب اثولوجیا، کتابی در فلسفۀ نوافلاطونی است که نویسنده و تاریخ نگارش آن به درستی معلوم نیست. در این کتاب سنگین، که ترجمۀ عربی آن متعلق به دوران نهضت ترجمه در عالم اسلام است و ترجمه و شرح فارسی امروز آن به همت مرحوم دکتر حسن ملکشاهی در دست است، مقصود و حاصل حکمت نوافلاطونی در چهار میمر خلاصه شده است.
در تفکر نوافلاطونی، رابطۀ کثیر و واحد و آفرینش جهان و طبیعت و انسان به طرزی بدیع در نظریۀ صدور، پرورانده شده است؛ از این رو اثولوجیا در اندیشۀ فیلسوفان مسلمان جایگاه مهمی پیدا کرده است و تأثیر آن بر تفکر فیلسوفانی چون ابن‌سینا و سهروردی و ملاصدرا به خوبی پیداست.
کتاب «اثولوجیا از تاسوعات فلوطین، ترجمه عربی ابن ناعمه حمصی» به بررسی تفکر و آثار فیلسوف بزرگ، فلوطین پرداخته است. این کتاب منشأ و ماهیت اندیشه و تعلیمات فلوطین را مورد ارزیابی قرار داده است. دانش او بر اندیشمندان و فلاسفه بعد از او آشکار است و عرفای اسلامی از آن بهره برده‌اند. او پیرو مقام عقل برای تشخیص فضایل و زشتی‌های اخلاق بود و عقلانیت برای او نیرویی هستی‌بخش و نیکو است و جایگاه خلاقانه و زیبایی دارد.