سیا در عرصه فرهنگ و هنر
کتاب «جنگ سرد فرهنگی» نوشته فرانسیس استونر ساندرس اثری پژوهشی است که به نقش پنهان ایالات متحده در شکل‌دهی به فضای فرهنگی و هنری غرب در دوران جنگ سرد می‌پردازد. ساندرز در این کتاب نشان می‌دهد که چگونه سازمان سیا و نهادهای وابسته به آن، با استفاده از بودجه‌های محرمانه و برنامه‌های پیچیده، جریان‌های فرهنگی را هدایت کردند تا در برابر نفوذ ایدئولوژی شوروی و کمونیسم مقابله کنند. به گفته نویسنده، بسیاری از جنبش‌های هنری، نشریات روشنفکری و کنگره‌ها و نشست‌های بین‌المللی نویسندگان و هنرمندان در اروپا و آمریکا، به شکل مستقیم یا غیرمستقیم تحت حمایت مالی و فکری سیا قرار داشتند، هرچند اغلب شرکت‌کنندگان از این پشت‌پرده بی‌خبر بودند.
تمرکز کتاب بر این است که جنگ سرد تنها در عرصه‌های نظامی و سیاسی رخ نداد، بلکه به شکلی گسترده در عرصه فرهنگ، هنر و ادبیات نیز جریان داشت. برای مثال، ساندرز توضیح می‌دهد که چگونه موسیقی جاز، نمایشگاه‌های هنری یا حتی ترجمه و انتشار آثار نویسندگان خاص، ابزاری برای ترویج ارزش‌های غربی و لیبرال دموکراتیک بودند. در این چارچوب، آزادی هنری و استقلال روشنفکری، گاه به‌طور نامرئی در خدمت سیاست خارجی آمریکا قرار می‌گرفت.
کتاب از اسناد و شواهد تاریخی بسیاری استفاده می‌کند و تصویری پیچیده از رابطه میان قدرت سیاسی و تولید فرهنگی به دست می‌دهد. به همین دلیل، «جنگ سرد فرهنگی» به یکی از منابع مهم برای فهم ابعاد کمتر دیده‌شده جنگ سرد تبدیل شده و در میان پژوهشگران تاریخ معاصر، مطالعات فرهنگی و علوم سیاسی بسیار مورد توجه قرار گرفته است.
“فرانسیس استونر ساندرس” در این کتاب بر آن است تا ماهیت و چگونگی جنگ سرد فرهنگی آمریکا علیه شوروی سابق را تحلیل نماید. در بخشی از کتاب آمده است: “پس از جنگ دوم جهانی، جنگ سرد که شاخصه‌های اصلی آن دفاعی، نظامی و استراتژیک بود، به عنوان عمده‌ترین چالش بین دو ابرقدرت آمریکا و شوروی تعریف و بازشناسی شد، اما در این رویارویی بزرگ روند مهم و تعیین کننده‌تری نیز وجود داشت که به دور از چشمان حریف و توسط آمریکا شکل گرفت و آن “جنگ سرد فرهنگی” بود.
از ویژگی‌های جنگ سرد فرهنگی، علی‌رغم بزرگی‌اش، این بود که تصور نمی‌شد اصولا چنین جنگی وجود دارد! این جنگ در همه ابعاد فرهنگی از جمله ادبیات و هنر صورت گرفت. سازمان سیا با کنترل روزنامه‌ها، مجلات، داستان‌ها، فیلم‌ها و حتی نفوذ گسترده بر روی نویسندگان، منتقدان و نخبگان برجسته علمی و سیاسی نقش مهمی را در این زمینه ایفا کرد. نهایتا امپراتوری تا دندان مسلح شوروی از طریق جنگ سرد فرهنگی، بدون شلیک حتی یک تیر فرو پاشید”.